Tam giáo thường thức 三教常識

CẢM HỨNG "CHIÊU HỒN" ...

Phải nói là cảm hứng "chiêu hồn" ăn khá sâu trong thi văn Việt Nam, ngay cả đến những áng văn thơ không liên quan đến chủ đề tôn giáo, có khi cũng phảng phất hơi hướng này. Một trong só các tác phẩm kiểu ấy là "Cảm thu tiễn thu" của Tản Đà

Trong bài có đoạn:

"Nào người cố lý tha hương

Cảm thu, ai có tư lường hỡi ai?

Nào những ai

Bảy thước thân nam tử

Bốn bể chí tang bồng

Đường mây chưa bổng cánh hồng

Tiêu ma tuế nguyệt, ngại ngùng tu my

Nào những ai

Sinh trưởng nơi khuê các

Khuya sớm phận nữ nhi

Song the ngày tháng thoi đi

Vương tơ ngắm rện nhỡ thì thương hoa

Nào những ai

Tha phương khách thổ

Hải giác thiên nha

Ruột tầm héo, tóc sương pha

Gốc phần chạnh tưởng quê nhà đòi cơn

Nào những ai

Cù lao báo đức

Sinh dưỡng đền ơn

Kinh sương nghĩ nỗi mền đơn

Giầu sang bất nghĩa mà hơn nghèo hèn!

Nào những ai

Tóc xanh mây cuốn

Má đỏ huê ghen

Làng chơi duyên đã hết duyên

Khúc sông giăng rãi con thuyền chơi vơi

Nào những ai

Dọc ngang giời rộng

Vùng vẫy bể khơi

Đội giời đạp đất ở đời

Sa cơ thất thế quê người chiếc thân

Nào những ai

Kê vàng tỉnh mộng

Tóc bạc thương thân

Vèo trông lá rụng đầy sân

Công danh phù thế có ngần ấy thôi"

đọc lên nghe não nề, câu thơ mang tính cám cảnh thân phận và thời đại sâu sắc. âu đó cũng là màu tone chung của một thời đại mất nhà - mất nước, vô phương - vô hướng. Và nó cũng là khung trời cá tính - cái tôi cô đơn của Tản Đà nữa.