“THẦN TÀI” TRONG TÍN NGƯỠNG Á ĐÔNG

 “THẦN TÀI” TRONG TÍN NGƯỠNG Á ĐÔNG

- Phật giáo Nam tông:
o Sivali (Thi bà khí tôn giả): đại thánh tăng tài lộc có phúc đức đệ nhất trong đệ tử của Phật tổ. Người ta tin tưởng rằng nếu ai có sự lễ bái cúng dàng đại đức Sivali thường xuyên sẽ làm cho người ấy phát sinh vận may, tài lộc, phát sinh sự an khang thịnh vượng, phát sinh sự tiến hóa, được mọi người tán dương, tránh được những điều rủi ro, tai họa do nhờ phước Ba la mật của đại đức Sivali
o Nang kwak (Supawadee, Sagoađi, Nàng Ngoắc): Một Phật tử thuần thành cúng dàng tam bảo, sau khi qua đời trở thành hộ pháp, phù hộ cho Phật tử gia sản phú túc

o Ma ha Ca chiên diên: Trong những người thuyết pháp, ông Ca Diên đúng là bậc nhất, vì vậy người ta thờ ông để nói năng, thương thuyết bắt khách thuận lợi. Ông có tên gọi khác là Thổ thần Sangkachai. "Hình tượng tôn thờ tôn giả Sari khắp nơi như vậy có đặc tính mập mạp, bụng phệ , vẻ mặt rạng rỡ, cười toe toét, có lòng từ bi, biểu hiện đến cái đặc tính của vận may, tài lộc, và phát sinh tình thương, lòng bác ái đến người làm lễ thờ cúng." Xá lợi Phất: Năm lên tám tuổi Ngài đã thông suốt tất cả sách vở thuộc hệ thống Tứ Vi Đà, từng chiết phục các luận sư khắp mười sáu nước. Vừa xuất gia bảy ngày đã thông đạt hết các Phật pháp. Do vậy người ta cũng thờ ông chủ yếu để cầu thương thuyết thành công

o "Phật" che mắt (Pawampadti (phá goăn bạ đi)): Là tôn giả đã đạt lục thông. Lại có chuyện, lúc bấy giờ có đoàn sa môn đến dự nghe giảng pháp, có người báo có trận lũ đang đến, có thể làm cản trở hoặc cuốn trôi tăng đoàn. Đức Cồ Đàm rất lo lắng, hội chúng cùng các đại sa môn xem đề ra phương cách ứng cứu. Tôn giả Pawampadti bèn che mắt lại, xuất thần thông khiến cho dòng lũ chặn lại, nhường cho đoàn sa môn đi qua. Do đó từ đó về sau người ta lập tượng phép của tôn giả theo hình 1 sa môn che mặt lại. Bùa phép về tôn giả được cho là giải trừ phiền muộn, trái ý nghịch lòng, giải trừ vận xấu, giải trừ ma thuật, xui rủi.

o "Phật" tứ diện: thực ra là Phạm thiên trong Ấn độ giáo, hộ trì cho công việc thuận lợi, vận may tài lộc, buôn bán, phát triển trí tuệ, nghệ thuật

o Tỳ sa môn (Đa văn) thiên: Chuyện kể rằng khi đức Phật thiền trì mật giới có ma vương quấy nhiều rừng thiền. Vua trời Indra Đế thích giao cho Tỳ Sa Môn cây giản trấn ma cùng 3 chư thiên khác thủ hộ để sa môn Cù đàm cùng thiền sinh không bị quấy nhiễu. Từ đó ông trở thành vị thần thủ hộ cho sự an lành

o Các vị khác mang tính chất hỗn hợp giữa Phật giáo Nam tông với tín ngưỡng bản địa như: Phran ngan (may mắn, hấp dẫn, Mạo hiểm vận may tài lộc, ...), kumanthong (cầu tài, vận may, hộ mệnh, ...), ông tà (trấn trạch), Nhị ca phong (vận may)...
- PG Đại thừa:
o Phật Dược sư: "Khi còn tu hạnh Bồ tát, có phát Mười hai Đại nguyện khiến cho hữu tình cầu chi được nấy.", "cầu sống lâu được sống lâu, cầu giàu có được giàu có, cầu quan chức được quan chức, cầu con cái được con cái"
o Quan Âm Bồ tát: "Nếu có người nữ cầu sanh con trai, lễ bái cúng dường Bồ tát Quán thế âm, sẽ sanh con trai phước đức trí huệ; nếu cầu sanh con gái, sẽ sanh con gái xinh đẹp đoan trang, cội đức sâu dày, người người kính yêu."
o Di lặc Bố đại: là Hóa thân của Phật tương lai. Được coi như hỷ thần, tài thần với dung mạo từ bi và hành động phóng khoáng
o Biện tài thiên nữ: nữ thần của tài năng. văn học và cả tài nhiêu phú quý
o Công đức thiên: có lời nguyện là cho tín sĩ đầy đủ phẩm vật để truyền bá giáo pháp, cúng dàng chư Phật
o Tứ vị thiên vương: hộ trì cho cõi nước an ổn, phú túc (đặc biệt là Trì Quốc, Tăng trưởng và Đa văn thiên vương). Đa văn thiên và Biện tài thiên nữ cùng Đại Hắc thiên là 3 trong 7 vị tài thần trong Thất tài thần đồ phổ biến tại Nhật bản
- Mật tông:
o Đại hắc thiên: Mật Giáo cho rằng đây là vị Trời một mặt tám tay hay ba mặt sáu tay. Vị trời nầy được tôn sùng như Thần chiến tranh, là đấng ban cho sức mạnh vũ bảo của chiến tranh. Hiển Giáo thì cho rằng vị nầy là Thần Thí Phúc, đại diện cho tài lộc

o Hoan hỷ Thiên: Nguyên là thần voi trong thần thoại Ấn Độ, được nhiếp thụ thành một vị tài thần, Thiện thần trong mật tông
o Hoàng thần tài: 1 trong 2 hóa thân từ nước mắt bi mẫn của bồ tát Quan Âm khi trông thấy chúng sinh nghèo khổ
- Đạo giáo và các tín ngưỡng dân gian có nguồn gốc Trung Quốc:
o Ngũ lộ tài thần: Triệu Công Minh cùng 4 bộ hạ của ông. Triệu Công Minh là vị thần tài quan trọng bậc nhất trong văn hóa phương Đông. Theo truyền thuyết, Thần tài Triệu Công Minh là người đời nhà Tần. Ông lánh đời đi tu tại núi Chung Nam. Chuyện kể Triệu Công Minh coi việc đuổi trừ ôn dịch, cứu bệnh trừ tà là sứ mệnh. Hơn nữa, ai bị oan ức đến cầu cứu ông thì đều được giúp đỡ. Người làm ăn buôn bán mà cầu ông thì công việc thuận lợi, buôn may bán đắt.

Triệu Công Minh và ngũ lộ tài thần: Trung Bân Tài Thần 中斌財神 Vương Hợi 王亥 (Trung), Văn Tài Thần 文財神 Tỷ Can 比干 (Đông), Phạm Lãi 范蠡 (Nam), Võ Tài Thần 武財神 Quan Công 關公 (Tây) và Triệu Công Minh 趙公明 (Bắc)

o Trung hạ cửu bộ tài thần chân quân cũng gọi là "cửu phương tài thần chân quân". Mỗi năm âm lịch 5/1, 18/3, 5/5, 6/6, 18/8, 5/9, 15/10, 21/11, 18/12 là ngày triều kính trung hạ cửu bộ tài thần chân quân, ngũ lộ tài thần, bát lộ tài thần và nhập tứ tài thần Trung hạ cửu bộ tài thần chân quân: trung ương tài thần · thương nguyên tấn tước chân quân vương hợi đông phương tài thần · bảo tàng phúc lộc chân quân tỉ can nam phương tài thần · thăng long lộc quý chân quân sài vinh tây phương tài thần · nghĩa dũng oai quảng chân quân quan vũ bắc phương tài thần · huyền đàn như ý chân quân triệu công minh đông bắc phương tài thần · phúc thiện bình thi chân quân lí quỷ tổ đông nam phương tài thần · sinh tài bất xả chân quân đào châu công tây nam phương tài thần · nho bản gia thăng chân quân đoan mộc tử cống tây bắc phương tài thần · tán tài bình lạc chân quân lưu hải thiềm

o 24 tài thần: Phúc thần, Lộc thần, Thọ thần, Hỷ thần, Tài thần, Văn tài thần, Võ tài thần, Chính tài thần, Thiên tài thần, Lạc tài thần, Phú tài thần, Trí tài thần, Quý tài thần, Tụ bảo tài thần, Thiêm hỷ tài thần, Kết hỷ tài thần, Lộc nguyên tài thần, Kế nguyên tài thần, Hoàng đạo tài thần, Tư lệnh tài thần, Nan đắc tài thần, Điểm kim tài thần, Lưu tứ tài thần, Tam giới xá tài thần
o Ngũ quỷ vận tài: là bí pháp cầu tài cổ, biết đến nhiều nhất qua hình thức thờ cúng trong Vạn pháp quy tông
o Thổ địa - thần tài - Táo quân: những gia thần trong nhà, liên quan đến họa phúc của bản gia cũng như sự làm ăn thịnh vượng của gia chủ. Vì quan niệm của cư dân nông nghiệp cho rằng mọi cuộc cải đều sinh ra từ đất nên thổ địa cũng liên quan đến việc cầu tài (trường hợp đức Chúa ông tại chùa cũng vậy. Nhưng Thành Hoàng làng lại ít có mặt trong việc cầu tài?!). Bếp núc tượng trưng cho sự sung túc của gia đình cũng gắn Táo Quân với việc cầu tài
Trong miền nam thì ngày trước chỉ thờ duy nhất 1 ông địa đảm nhiệm vai trò của tài thần. Kể từ khi người Minh Hương du nhập sang đất Nam Bộ đã mang theo vị thần tài của họ và phối hợp thành cặp đôi tài - địa thờ ở trang nhỏ dưới đất mà ta thường thấy. Ở một số hội quán của người Trung Quốc vẫn giữ nguyên gốc lối cổ của họ là chỉ có thần tài không có Thổ địa. Một vài năm gần đây họ còn phối thêm một ông thần nữa gọi là ông Phát.

o Phúc - lộc - thọ tinh: các vị phúc thần ban phát điều may mắn

o Tỉ can

o Phạm lãi

o Văn Xương Đế Quân (Văn Thần Tài)

o Quan Vũ Đế Quân (Võ Thần Tài)

o Triệu Công Minh và ngũ lộ tài thần: Trung Bân Tài Thần 中斌財神 Vương Hợi 王亥 (Trung), Văn Tài Thần 文財神 Tỷ Can 比干 (Đông), Phạm Lãi 范蠡 (Nam), Võ Tài Thần 武財神 Quan Công 關公 (Tây) và Triệu Công Minh 趙公明 (Bắc).

o Lưu Hải

o Tế Công

o Địa cơ chủ

o Bạch vô thường

,

- Một số vị thần tài có nguồn gốc Việt Nam:

o Mẫu Liễu Hạnh và các vị thần liên quan đến tứ phủ: Đạo Mẫu gắn liền với ước vọng phồn Vinh của người Trần Gian. Vì vậy lễ mẫu thường là cầu tài cầu lộc cầu tình duyên, ... Đặc biệt các vị thần ở sơn trang lại càng có vai trò quan trọng trong việc cầu tài. Đối với tâm thức của người Việt đồng bằng Bắc Bộ thì trên sơn trang nhiều sản vật quý báu, sơn lâm thổ sản, là miền đất hứa của những chuyến buôn xuôi ngược ... Vì vậy đã thúc đẩy việc tách nhạc phủ ra khỏi Tam phủ, và đặt các vị thần ở sơn trang các chúa các chầu vào vị trí đặc biệt của việc cầu tài. Ông Hoàng Mười có thể coi như "văn thần tài" của tín ngưỡng này. Ông hoàng bảy với tính cách phong lưu được dân may rủi cầu khấn. Đức thánh Trần cũng được quan chức cầu khấn như một "võ thần tài"

o Chử Đồng tử và Tiên dung công chúa: hai vị có công dạy dân trồng trọt chăn nuôi dệt vải nên cũng là nơi để mọi người cầu cho mùa màng bội thu, kinh doanh thuận lợi. Tín ngưỡng về tiên sư, các vị tổ nghề cũng gắn với việc cầu tài. Trong khoa tạp tiếu có khoa Sám tiên sư cầu tài. Tranh thờ dân gian vẽ tiên sư cũng ghi 2 bên dòng chữ "Đại đạo sinh tài, tài ích chí/ Tiên sư giáng phúc phúc thường lai"

o Trần Huệ Đại Vương, La Bình Công chúa, Tô Đà Ngọc nữ, ... Là các bộ Thần thường xuất hiện ở Tĩnh thờ miền Bắc. Trần Huệ Đại Vương là thổ địa nên cũng gắn với việc phát sinh ra của cải.